علی‌اکبر شکارچی در برنامه شب کمانچه و پیانوی ایرانی گفت:...

 

علی‌اکبر شکارچی در برنامه شب کمانچه و پیانوی ایرانی گفت: همه آلوده موسیقی‌های سطحی شده‌اند. به داد این موسیقی برسید و بیایید هر چه از دستمان بر می‌آید، برای بالا بردن سطح کیفی آن انجام دهیم.

علی‌اکبر شکارچی نوازنده پیشکسوت کمانچه افزود: دلم می‌خواهد همان‌گونه که ردیف میرزا عبدالله به ثبت رسیده است نغمه‌هایی که از دل این سازها بر می آیند نیز ماندگار و آموزش داده شوند. به صراحت می‌گویم این آواها مثل آب، خاک، جنگل و هوا که خدایی دارند، آسیب دیده‌اند. نمی‌خواهم اعلام خطر کنم اما باید بگویم که دچار آسیب شده‌اند. من از کوچکی با یک قوطی روغن گیاهی و چند سیم، ساز ساختم و نواختن را شروع کردم؛ انگار که از ۶۰ سال پیش به پیغمبری این ساز گماشته شدم و حالا از اینجا سر درآوردم. وقتی از این خوش سیم و خوش پوست صحبت می‌کنیم، به مفهوم آن است که این ساز و موسیقی همراه و پناهگاه انسان بوده است.

شکارچی اضافه کرد: امشب پیش از شروع برنامه در کاخ نیاوران موسیقی پخش می‌شد که واقعا جای تأسف داشت. گاهی اوقات در بناهای باستانی، موسیقی‌هایی پخش می‌شود که آدم شرمش می آید. من هر چه به وزارت ارشاد و حوزه هنری می‌گویم، غفلت می کنند اما میراث فرهنگی می‌تواند کار مفیدی انجام دهد چون در استان‌ها پایگاه دارند و می‌توانند از دانشجویان و کارشناسان موسیقی برای انتخاب موسیقی‌های هر منطقه و پخش آن در ساختمان تاریخی هر استان کمک بگیرند.

این هنرمند در پایان صحبت های خود با بیان این که برخی از موسیقی‌ها جامعه را دچار بیماری کرده است، افزود: موسیقی‌های سطحی ارتباط انسان‌ها با طبیعت و خاک را قطع  و مردم را بیمار کرده است. چرا  سرزمینی مثل ایران که دارای ریشه کهن فرهنگی و موسیقایی است، باید موسیقی‌هایی را که شعر، تنظیم و ساز آن سنخیتی با فرهنگ میهن ندارد، تحمل کند؟ برای حفظ نغمه‌ها کاری کنیم تا نجابت و ذوق خانواده‌ها را فراهم کنیم. این هنرمند پیشکسوت سپس یکی از کهن‌ترین دستگاه‌های موسیقی (راست پنج‌گاه) را اجرا کرد.

 

پرونده ثبت جهانی عود آماده شده است

داریوش پیرنیاکان مدیر پرونده هنر ساخت و نوازنده کمانچه به عنوان سخنران دیگر این رویداد گفت: در دولت پیشین از روی سایت یونسکو متوجه شدم که ساز تار توسط کشور جمهوری آذربایجان ثبت جهانی شده است. پس از این موضوع هر چه تلاش کردم و فریاد زدم، صدایم به جایی نرسید و مسئولان وقت توجه نکردند. به همین دلیل به فکر ثبت ساز کمانچه افتادم چون متوجه شدم که آذربایجان برای ثبت این ساز هم اقدام کرده است. وقتی با مسئولان این حوزه در دولت جدید صحبت کردم و از این اتفاق استقبال کردند، شروع به جمع‌آوری و تشکیل پرونده ثبت این ساز کردیم.

این نوازنده با بیان این که گرداوری یک پرونده حدود دو سال زمان می‌برد، افزود: گرداوری پرونده نیاز به پژوهش بسیاری دارد با این حال چون از ثبت ساز تار به نام کشور آذربایجان ناراحتی قلبی داشتم، این کار را انجام دادم. من آذری هستم اما پیش از آن که فرزند تبریز باشم، فرزند ایران زمین هستم و می‌خواستم هرگاه نام ساز کمانچه جستجو می شود، نام ایران بیاید و این اتفاق هم افتاد.

عضو خانه موسیقی اضافه کرد: همچنین از یک سال و نیم پیش شروع به ثبت پرونده ساز عود کردیم و پرونده آن نیز آماده شده است. با توجه به این که این ساز در منطقه هم وجود دارد، با کشور سوریه صحبت کردیم که اگر تمایل دارند، مدارک لازم را برای ثبت مشترک ارسال کنند اما فقط دو قطعه عکس ارسال کردند. به همین دلیل به ترکیه هم برای ثبت پرونده مشترک اعلام کرده‌ایم تا اگر تمایل دارد با ایران همراه شوند. ما تلاش می‌کنیم تا تمام سازهای ایرانی از فولکلور تا سازهای شهری را ثبت جهانی کنیم.

 

مردم  از ما گلایه دارند

علی اصغر مونسان رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز در این برنامه بیان کرد: شاید موسیقی یکی از بهترین بخش‌های میراث ناملموس این سرزمین باشد. این کشور سرشار از هنر و فرهنگ است و خوشحالم در سازمانی فعالیت می‌کنم که به امر فرهنگ و هنر ایران خدمت کنم. حتما می‌دانید که ثبت‌های جهانی سهمیه دارند و ما از سهمیه‌های کشورمان بیشترین استفاده را خواهیم کرد اما داشته‌های سرزمین ما آن‌قدر زیاد است که مردم همیشه از ما گلایه دارند چرا یکی دیگر از این داشته‌ها ثبت نشده است. او افزود این که ما ناچاریم در قالب سهمیه‌ها حرکت کنیم:  برای آن که از بیشترین داشته‌هایمان بهره ببریم، از مدتی پیش تا کنون تلاش شده تا با کشورهای دیگر نقاط مشترک پیدا کنیم و چون پرونده‌های مشترک جدا از سهمیه حساب می‌شوند، از این ظرفیت برای ثبت‌های جهانی نیز استفاده کنیم. 

 

۱۲ اثر ثبتی مرتبط با موسیقی

محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی در این مراسم بیان کرد: از دیدگاه یک کارشناس میراث، موسیقی بخشی از میراث بشری است که با انسان زندگی می‌کند و شاهد این موضوع پیکره‌های موجود در موزه ملی است. به همین دلیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بر خود واجب می‌داند تا شکوه رنگی این میراث را در سطوح ملی و جهانی به ثبت برساند. علاوه بر ثبت، این فرآیند نیازمند پشتیبانی مردم و صاحبان اصیل میراث ناملموس است و با کمک مرکز میراث ناملموس، پژوهشگاه میراث فرهنگی، استادان و پژوهشگران تلاش می شود تا تدابیری پس از ثبت نیز انجام شود.

معاون میراث فرهنگی با اشاره به این که استاد بزرگ لشگری به تازگی در گذشته است، افزود: این هنرمند به عنوان گنجینه زنده بشری به ثبت رسید. در حوزه آثار ناملموس سال ٢٠٠٣ نیز ایران ١٢ اثر ثبتی دارد که همه آنها به طور مستقیم یا غیرمستقیم به موسیقی مربوط می‌شوند.

طالبیان به کمانچه و پیانوی ایرانی نیز اشاره کرد و گفت: کمانچه از قدیمی‌ترین و گسترده‌ترین ابزار موسیقی ایران و منطقه آذربایجان است. امکانات صوتی این ساز سبب شده در نقاط شهری و روستایی استفاده شوند. همچنین در دیگر حوزه‌های مرتبط از جمله سنت‌های شفاهی حضور پررنگ دارد. همچنین حدود دو سده از ورود پیانوی کلاسیک به ایران می‌گذرد و چهار نسل نوازنده‌های ایرانی این ساز را نواخته‌اند و استادان ایرانی برای نخستین بار توانستند از آن صدایی در بیاورند که صد در صد ایرانی باشد.

در ادامه برنامه پویان آزاده نوازنده و یکی از تکمیل ‌کننده‌های پرونده شیوه نوازندگی پیانوی کلاسیک ایرانی نیز قطعاتی از شیوه پیانونوازی ایرانی نواخت.

در شب کمانچه و پیانوی کلاسیک ایرانی که ١٨ مردادماه در کاخ نیاوران برگزار شد، از لوح ثبت "هنر ساختن و نواختن با کمانچه"و "شیوه نوازندگی پیانوی کلاسیک ایرانی" رونمایی و از علی‌اکبر شکارچی، نوازنده پیشکسوت کمانچه، داریوش پیرنیاکان، پژوهشگر موسیقی، بهروز وجدانی و پویان آزاده تقدیر شد.