اگر بعد ازظهر روز شنبه یکی از آخرین روزهای بهار، گذرتان به پارک ویستاویشته در کنار رود ولتاوای پراگ می افتاد و از اجرای فستیوال موسیقی ملل خبری نداشتید، قطعا صدای دف و کمانچه و تار می توانست شما را گمراه و همراه کند. آیا درست می شنوید؟ ‌بله، یک گروه موسیقی ایرانی مشغول تست میکروفن های خود بر روی صحنه بودند.

 

 

جشنواره رسپکت (respect) که به منظور معرفی موسیقی فولکلور ملل جهان شهرت دارد ۲۱ سال است که همه ساله در کشور چک برگزار می شود. امسال جشنواره رسپکت در شهر پراگ و در روزهای ۲۶ و ۲۷ خردادماه میزبان علاقه مندان موسیقی بود.

در جشنواره امسال گروه‌های متعددی از ده کشور جهان چون هلند، فرانسه، نیجریه، برزیل،‌ مصر و هند به اجرای موسیقی پرداختند؛ اجراهایی که کاملا بر اصول اصلی موسیقی هر کدام از این سرزمین‌ها شکل گرفته بود و در قالب محلی و سنتی اجرا می شد.

علیرضا قربانی و گروه همراهش این شانس را داشتند که این جشنواره نام آشنا در مرکز اروپا با اجرای آنان افتتاح شود. اقشار مختلفی از مردم جمهوری چک و کشورهای دیگر اروپایی کنجکاوانه به ضرباهنگ دف و سوز کمانچه و صدای علیرضا قربانی که با این آواها همراه می شد گوش می دادند. بعضی با دف شور گرفته و عده ای تلاش می کردند آواها را زمزمه کنند.

  پس از این اجرای گروه ایرانی از علیرضا قربانی پرسیدم مخاطب غیر فارسی زبان چگونه می‌تواند با موسیقی کلامی و سنتی ایرانی و اشعار آن در چنین جشنواره ای ارتباط برقرار کند؟

به گفته این خواننده ایرانی: گفتگوی فرهنگی و هنری بین گروههای موسیقی از کشورهای مختلف می تواند انگیزه شرکت در چنین جشنواره هایی باشد. زمانیکه به موسیقی خوبی مربوط به هر ملتی گوش می دهیم بدون اینکه در بسیاری از موارد حتی کلامی از ادبیات مربوط به آن را بشناسید، و یا حتی فواصل و نوع موسیقی و لحن آنها را بشناسید از آن لذت می برید، قطعا موسیقی سنتی ایرانی نیز شامل این کاراکترها خواهد شد. بنابر این اشتیاق ما این است که بتوانیم موسیقی خود و فرهنگ خود را، تفکر و اشعار خودمان را در موسیقی با کلام به صورت نسبی و در حدی که در توانمان هست به مردم کشورهای دیگر معرفی کنیم و باعث شناخت آنها شویم. در بسیاری از موارد دیگر موزیسین ها در چنین برنامه هایی ضمن آشنایی با موسیقی ایرانی به دنبال شناخت این نوع موسیقی می روند.

از ویکتور شرکت کننده ای که تجربه حضور در دوره های قبلی جشنواره رسپکت را دارد درباره موسیقی کلامی سنتی ایرانی می پرسم. او می گوید: همیشه موسیقی ایرانی موسیقی قوی بوده است، البته سخت است متوجه مفهوم آن بشوید. من تلاش می کردم به کلام آن گوش بدهم زیرا زبان فارسی زبانی غنی است. ممکن است به خاطر اینکه من برخی اشعار را در ذهنم دارم که می توانم با آنها ارتباط برقرار کنم. اما حس خوبی از این موسیقی می گیرم.

فضای یک پارک برای جشنواره دو روزه رسپکت در نظر گرفته شده که شرکت کنندگان با داشتن زیرانداز و یا صندلی های خود می توانستند به تماشای اجرای گروههای مختلف بپردازند.

سامان صمیمی، نوازنده کمانچه و آهنگساز، که در این جشنواره همراه گروه ایرانی به نواختن کمانچه مشغول بود درباره اهمیت شرکت نوازندگان و آهنگسازان در چنین جشنواره هایی می گوید: به دلایلی برای مدتی زیادی جای موسیقی ایرانی در میان موسیقی ملل خالی بود ولی چند سالی است که به صورت محدود جای خود را در این زمینه باز کرده است. در سالهای اخیر افرادی نظیر کیهان کلهر و علیرضا قربانی در اروپا و امریکا در این زمینه فعال تر بودند و امیدوارم که سایر آهنگسازها و نوازندگان نیز بتوانند در این عرصه وارد شوند تا در زمینه شناساندن بیشتر فرهنگ ایرانی در چنین گردهمایی های مشارکت داشته باشند.

در سالهای گذشته سعید شنبه زاده و محمدرضا مرتضوی از نوازندگان و آهنگسازان ایرانی در این جشنواره به اجرای برنامه پرداخته بودند اما در زمینه موسیقی کلامی امسال برای اولین بار علیرضا قربانی در این جشنواره آواز سنتی ایرانی را اجرا کرد.

بسیاری از شرکت کنندگان در این جشنواره از مردمی هستند که با موسیقی مدام سر و کار دارند و سازها را به خوبی می شناسند، بقیه اما مخاطبان عادی هستند که دف و تار و کمانچه را برای بار اول دیده اند اما همگی با صدای علیرضا قربانی و صدای سازهای کمانچه، تار و دف در دل پراگ و کنار رود ولتاوا به وجد آمدند.